Een collega sluit een persoonlijke USB-stick aan op de bureaucomputer om vakantiefoto’s over te zetten. De volgende dag detecteert de IT-afdeling malware op het interne netwerk. Dit soort scenario’s komen we regelmatig tegen en het illustreert hoezeer de digitale uitdagingen zich afspelen in dagelijkse handelingen, niet in abstracte concepten.
Online veiligheid, privacybescherming en goede digitale praktijken zijn geen disciplines die alleen voor specialisten zijn. Het zijn operationele reflexen die elke gebruiker, werknemer of particulier, kan integreren zonder zware training.
Aanrader : Hoe de beste tools te kiezen voor de bescherming en veiligheid van uw kind
Metadata en versleutelde berichten: wat de versleuteling niet dekt
Er wordt veel gesproken over end-to-end versleutelde berichten. Hun adoptie neemt duidelijk toe bij de 18-25-jarigen in Frankrijk, volgens een studie van de ANSSI gepubliceerd in maart 2026. De inhoud van de berichten wordt onleesbaar voor een derde partij. Tot nu toe klopt de redenering.
Het probleem is dat de versleuteling de metadata niet beschermt. Wie communiceert met wie, op welk tijdstip, vanuit welke locatie, met welke frequentie: deze informatie blijft toegankelijk voor operators, platforms en soms adverteerders. Ze zijn voldoende om een compleet sociaal netwerk, reisgewoonten of zelfs politieke of vakbondaffiliaties te reconstrueren.
Ook interessant : Ontdek de fascinerende wereld van dieren: tips, nieuws en praktische informatie
Concreet kan men een versleuteld bericht naar een advocaat of arts sturen zonder dat iemand de inhoud leest, maar het feit van de uitwisseling blijft zichtbaar. Voor professionals die omgaan met gevoelige persoonlijke gegevens (gezondheid, juridisch, onderwijs) verandert dit de situatie. Gedetailleerde bronnen over deze kwesties van privacy en digitale veiligheid zijn te vinden op tic-et-net.org, dat praktische invalshoeken verzamelt die vaak ontbreken in institutionele gidsen.
De praktische oplossing: beperk de geïnstalleerde applicaties, deactiveer standaard geolocatie en geef de voorkeur aan tools die de verzameling van metadata minimaliseren (niet alleen diegene die de inhoud versleutelen).
Deepfakes en online intimidatie: een concrete bedreiging voor de privacy
Niet-consensuele deepfakes zijn in 2025 explosief gestegen, vooral in de context van intimidatie. Het rapport van het Transparency Center van Meta (Q4 2025) wijst op een zorgwekkende trend: de meldingen die effectief door de platforms worden behandeld, zijn afgenomen terwijl de volumes toenemen.
In de praktijk betekent dit dat een gezicht dat op een sociaal netwerk is gepubliceerd, binnen enkele minuten kan worden geïntegreerd in een gemanipuleerde video, met gratis toegankelijke tools. De slachtoffers zijn voornamelijk vrouwen en minderjarigen.
Je blootstelling verminderen zonder te verdwijnen
De oplossing is niet om sociale netwerken te verlaten. Het gaat om specifieke instellingen:
- Beperk de zichtbaarheid van profielfoto’s tot bevestigde contacten, niet tot vrienden van vrienden of het publiek.
- Deactiveer de automatische download van geposte afbeeldingen (optie beschikbaar op verschillende platforms, vaak verstopt in de privacy-instellingen).
- Controleer regelmatig of je gezicht voorkomt in ongeoorloofde inhoud via omgekeerde afbeeldingszoektools.
Voor bedrijven herinnert de CNIL eraan dat het verspreiden van deepfakes met het beeld van een werknemer een inbreuk op persoonlijke gegevens kan vormen in de zin van de AVG. De werkgever heeft een verplichting tot bewustwording van deze risico’s, net zoals bij phishing.
Europese regelgeving over AI: wat het verandert voor gebruikers in het dagelijks leven
Sinds de inwerkingtreding van de AI Act in augustus 2025 (EU-verordening 2024/1689) zijn generatieve AI-tools, chatbots, virtuele assistenten en tekst- of afbeeldingsgenerators onderworpen aan nieuwe transparantieverplichtingen. De sancties voor schendingen van de privacy in deze tools zijn versterkt.
In de praktijk, wanneer je een professionele chatbot of een AI-assistent gebruikt om een e-mail te schrijven, een document te genereren of klantgegevens te analyseren, kunnen de ingevoerde informatie de trainingsmodellen voeden. Het invoeren van een burgerservicenummer, een naam van een patiënt of een contractueel detail in een publiek toegankelijke AI-tool betekent dat ze potentieel exploiteerbaar worden.
Operationele voorzorgsmaatregelen met AI-tools
De reacties variëren op dit punt afhankelijk van de sector, maar enkele basisregels zijn overal van toepassing:
- Plaats nooit identificeerbare persoonlijke gegevens (namen, adressen, dossiernummers) in een generatieve AI-tool die niet intern wordt gehost.
- Controleer of de tool een optie biedt voor het niet hergebruiken van de ingevoerde gegevens voor training, en activeer deze altijd.
- Beschouw elke prompt die naar een chatbot wordt gestuurd als een potentieel openbaar bericht: plaats er alleen in wat je zou accepteren om openbaar te zien.
Ransomware in onderwijsinstellingen: een vaak verwaarloosd aspect
Het ENISA-rapport “Threat Landscape 2025” meldt een significante stijging van ransomware-aanvallen gericht op onderwijsinstellingen in Europa. Scholen, middelbare scholen, universiteiten: deze structuren hebben beperkte IT-budgets, heterogene machineparken en gebruikers die weinig zijn opgeleid in digitale risico’s.
Een ransomware-aanval op een middelbare school is niet alleen een technisch probleem. Het betekent dat toegang tot schoolrapporten geblokkeerd is, de gezondheidsgegevens van leerlingen mogelijk zijn blootgesteld en de communicatie met gezinnen is onderbroken. Kinderen en adolescenten zijn zowel gebruikers als collateral damage van deze aanvallen.
Bescherming vereist eenvoudige maar zelden toegepaste maatregelen: offline back-ups, segmentatie tussen het pedagogische Wi-Fi en het administratieve Wi-Fi, en tweefactorauthenticatie voor toegang tot digitale werkruimten. Over dit laatste punt bieden de meeste digitale leeromgevingen de optie, maar deze is in veel instellingen standaard uitgeschakeld.
Goede online praktijken zijn geen onderwerp voor specialisten; ze spelen zich af in de instellingen van een account, de keuze van een tool of de manier waarop je omgaat met een twijfelachtige bijlage. Digitale veiligheid en privacy worden beschermd door concrete, herhaalde handelingen die zijn aangepast aan de context van elke gebruiker, of het nu op kantoor, op school of op een persoonlijk telefoon is.